www.almissa.com

Omiš, Croatia

 

- Site map

- Picture Gallery

- Video Gallery

- Information

- History

- Arts, Culture &...

- People

- News

- Chat Room

- Curiosity

- Search

- Links

- Guestbook

- WEB Statistics

- Send E-Card!

- What's new?

 

Contact Us!

© 2003-2008 www.almissa.com. All rights reserved.

 

Logoraški dani /1. nastavak/

USPOMENE IZ KONCENTRACIONIH LOGORA - Feljton

"Odjek Mosora" -  Omiš, listopad 1969. godine - Broj 4 

 

Piše: Pave Matulić(1925-2005)

 

Dolaskom Hitlera na vlast i odlukom Himlera od 20. svibnja 1936. godine, odlučeno je da se podigne koncentracioni logor nedaleko Weimara u srcu Njemačke. Weimar je grad njemačke kulture jer su uz njega vezana imena Goethea1, Bacha2, Schillera3, Franca Lista4 i ostalih imena njemačke kulture. Baš tu na vrhovima Etesberga [Ettersberg] u hrastovoj šumi gdje je Goethe radio i stvarao podignut je koncentracioni logor Etesberg, a poslije 2 mjeseca dobio konačno svoje ime: KONCENTRACIONI LOGOR BUCHENWALD.

Pred gnusnim planovima Hitlera za osvajanjem čitave Evrope bile su planirane 3 glavne filijale logora i to:

- Sachenhausen [Sachsenhausen] za deportiranje iz istočnih, sjevernih i centralnih oblasti imperije,

- Buchenwald iz zapadnih, sjeverozapadnih oblasti imperije,

- Dachau iz južnih oblasti imperije.

 

Početkom drugog svjetskog rata Hitler je počeo puniti koncentracione logore naprednim snagama iz čitave Evrope. U prvim danima osnutka laogora u njemu su bili sami Nijemci protivnici Hitlera. Poslije prvog svibnja 1938. godine počeli su u logor pristizati i ostale nacionalnosti Evrope, a naročito Židovi.

Od osnutka logora do oslobođenja kroz koncentracioni logor Buchenwald registrirano je kroz njegovih 60 komandi 238.980 logoraša iz 33 nacije. U istom periodu SS-ovci su uništili 56.545 ljudi, neki su umrli od gladi, bolesti ili batinanjem sto znači da je uništeno oko 23% ljudi.

Auschwitz

U toku rata osnovan je i logor Oswiecim (Aušvic[Auschwitz]). To je bio najzloglasniji logor – logor gasnih komora, u kojem su ljudi umirali u gasnim komorama, dok se Buchenwald nazivao logorom „lagane smrti“, gdje se naporno i prisilno radilo i do 18 sati dnevno uz minimalnu hranu. Osim laganog umiranja bilo je primjera vješanja i batinanja. U 1942. godini samo u jednoj specijalnoj ambulanti ubijeno je 8.483 ruska oficira, pucnjem u potiljak, s prevarom da idu na liječnički pregled.

Prvi transport logoraša Jugoslavena u Buchenwald uslijedio je 18. VIII 1941. godine i to iz Slovenije, iz Celovca i zatvora Begunje i to 16 drugova (Albin Avsenik, Vekoslav Figar, Ivan Nemec itd.), od kojih su samo 4 druga ostala u životu. Zatim u 1942. godini pristizale su manje skupine (ne zna se od kuda) i to Straus Vinko, Rauh Metod itd.

U rujnu 1943. pristiže grupa iz logora Mathausena (Juraga, Stojanović i dr.)

31. X 1943. godine poslije kapitulacije Italije iz italijanskih zatvora Sulmone i Perugie (Peruđe) dolazi grupa od oko 500 drugova (Viđak, Kuzmanić, Ferić, Trumbić, Matošić, Lalin, Mogić, Matulić, Slade i dr.) Svi ovi drugovi dolaskom u logor Buchenwald morali su biti transportirani u logore „Dora“ i „Laura“. Dora je bila najstrašnija komanda logora Buchenwald u kojoj se proizvodio F1, F2 i F3 takozvane rakete – gdje su logoraši radili samo 8 mjeseci, a poslije bivali uništeni. Intervencijom drugova Martinjaka, Rainzigera, Saračevića, Figara i Dežmana njima uspijeva da 200 drugova prebace u druge logore, oko 200 su zadržali u logor Buchenwald, ostali su ipak morali da idu u Doru i Lauru.

U 1944. god. Su stigla 2 transporta iz Trsta, zatim transport iz Zagreba (dr. Bela Kohn, Koluder). Iz Francuske stižu 2 transporta među kojima su bili drugovi R. Supek, Dimitrijević, Nikolić, zatim i transport vojni (Novak) i transport Crnogoraca (Debijađi, Bokan).

Naše borbeno jedinstvo koje smo iskovali u našim najtežim danima služila je primjerom ostalim nacijama, jer nismo pravili razlike medu Francuzima ili Rusima, Holanđanima ili Čehoslovacima.

Mi preživjeli logoraši Jugoslaveni iduće godine na dan našeg oslobođenja 11. IV 1970. god. sastajemo se sa ostalim drugovima u koncentracionom logoru Buchenwald da odamo poštu poginulim drugovima. Mi Jugoslaveni smo 607 drugova izgubili u krematorijskim pećima, ali još uvijek živi u nasim srcima uspomena na njih, jer smo sa njima živjeli, radili, patili i umirali, ali ostali smo živi, da nastavljamo njihovo djelo.

Buchenwald Memorial (rad njemačkog kipara Fritza Cremera [Fritz Cremer])

 

Što je sada Buchenwald? – To je veličanstveni spomenik – opomena živima – da opominje mlade generacije da se takav život i patnje nikada više ne ponove. Uz veličanstven i impozantan spomenik svakim danom defiliraju ogromne mase ljudi i djece iz čitave Evrope. Ne postoji vojnika, ne postoji đaka, ne postoji čovjeka koji posjeti Njemačku, a da ne posjeti i K. L. Buchenwald.

Još jednom i mi Jugoslaveni na našu 25-u godišnjicu ćemo položiti vijence našim poginulim drugovima, da ujedno izrečemo našu internacionalnu zakletvu – ZAKLETVU svih nacija, a koja glasi:

MI, KOJI SMO UJEDINJENI U BUCHENWALDU NOSIMO SIMBOL SVIH DRŽAVA KOJE SU TRPILE, OKUPLJENI PRED SVETOM PROVALIJOM, GDJE JE ZEMLJA POMIJEŠANA SA KRVLJU ŽRTAVA IZ SVIH GRADOVA I SELA IZ SVIH EVROPSKIH ZEMALJA. MI SE KUNEMO DA ĆEMO DOŽIVOTNO ZADRŽATI SJEĆANJA NA TE ŽRTVE. MI SE KUNEMO DA ĆEMO SE ZATO BORITI PROTIV SVIH LOGORA SMRTI I DA ĆEMO SVE UČINITI DA POKRENEMO SVE NARODE DA SE OVAKVI POSTUPCI VIŠE NIKADA NE PONOVE.

MI SE KUNEMO DA ĆEMO OSTATI UJEDINJENI U NAŠOJ MRŽNJI PREMA FAŠIZMU I ISTO TAKO UJEDINJENI U CILJU USTANKA SVIH NARODA, DA OSIGURAJU SVOJU SAMOSTALNOST – SVOJU SIGURNOST, SVOJU SLOBODU I DA ČUVAJU MIR.

(Nastavit će se)

 

- Od hapšenja do vrata logora /"Odjek Mosora" -  Omiš, prosinac 1969. godine - Broj 5/

 

1 -Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832)

2 -Johann Sebastian Bach (1685-1750)

3 -Friedrich von Schiller (1759-1805)

4 -Franz Liszt (1811-1886)

 

Izvor teksta: "Odjek Mosora" -  Omiš, listopad 1969. godine - Broj 4

Fotografije (nepoznati autori): obrada/dizajn/dodatni tekst uz fotografije: Ugo Matulić

 

 

 

    Back to "Pavao (Pave) Matulić"                                                         Top of page